Szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego kojarzy się przede wszystkim z profilaktyką prowadzoną u nastolatków. Największą skuteczność uzyskuje się przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, jednak ukończenie 30 lat nie oznacza, że na szczepienie jest już za późno. U części dorosłych nadal może ono zapewnić istotną ochronę przed chorobami wywoływanymi przez HPV.
Czy szczepienia HPV po trzydziestce mają sens?
Szczepienia HPV po 30. roku życia warto rozważyć szczególnie u osób, które wcześniej nie przyjęły pełnego cyklu szczepienia. Kontakt z jednym typem wirusa nie oznacza zakażenia wszystkimi typami objętymi szczepionką. Preparat może więc chronić przed tymi wariantami HPV, z którymi organizm dotychczas się nie zetknął. Polskie zalecenia wskazują, że osoby w wieku 27-45 lat mogą odnieść korzyść ze szczepienia, a decyzję najlepiej podjąć indywidualnie podczas konsultacji medycznej.
Przed czym chroni szczepienie przeciw HPV?
HPV to grupa wirusów przenoszonych głównie podczas kontaktów seksualnych. Niektóre typy mogą powodować brodawki narządów płciowych, a typy wysokiego ryzyka odpowiadają za rozwój zmian przedrakowych i nowotworów. Zakażenie HPV wiąże się między innymi z rakiem szyjki macicy, odbytu, sromu, pochwy, prącia oraz części nowotworów okolicy ustno-gardłowej.
Szczepionka działa profilaktycznie – przygotowuje układ odpornościowy do rozpoznania określonych typów wirusa. Nie leczy istniejącego zakażenia HPV ani zmian, które już powstały. Z tego powodu wcześniejsze rozpoczęcie profilaktyki daje większe korzyści, ale dorosły wiek sam w sobie nie przekreśla sensu szczepienia.
Kto może odnieść największą korzyść?
Szczepienie po 30. roku życia może być szczególnie zasadne u osoby wcześniej niezaszczepionej, która miała niewielką liczbę partnerów seksualnych lub może w przyszłości wejść w nową relację. Nowy partner oznacza możliwość kontaktu z nowym typem HPV. Szczepienie warto omówić również w przypadku zakończenia wieloletniego związku albo planowanej zmiany sytuacji partnerskiej.
Przebyte zakażenie HPV, dodatni wynik testu HPV lub nieprawidłowy wynik cytologii nie muszą automatycznie wykluczać szczepienia. Preparat nie usunie obecnego zakażenia, może jednak zapewnić ochronę przed pozostałymi typami wirusa zawartymi w szczepionce. Ostateczną decyzję należy podjąć po ocenie historii zdrowotnej i dotychczasowych szczepień.
Jak wygląda szczepienie osoby dorosłej?
Osoby rozpoczynające szczepienie po ukończeniu 15 lat otrzymują trzy dawki. Terminy kolejnych podań zależą od zastosowanego preparatu – pełny cykl jest zwykle realizowany w ciągu sześciu miesięcy. Przed szczepieniem nie trzeba rutynowo wykonywać cytologii, testu HPV ani innych dodatkowych badań. Konieczna jest standardowa kwalifikacja medyczna, która pozwala wykluczyć czasowe lub trwałe przeciwwskazania.
Najczęściej występują łagodne działania niepożądane, takie jak ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania, zmęczenie, ból głowy czy mięśni. Szczepienie odracza się w przypadku ostrej choroby o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu oraz podczas zaostrzenia choroby przewlekłej. Nie zaleca się wykonywania go w czasie ciąży.
